in

Haal alles uit je monitor


Doe je al decennia met dezelfde monitor en moet deze nog een paar jaartjes mee, of heb je net een nieuwe monitor en wil je daar werkelijk alles uit halen? In dit artikel leggen we in een aantal stappen uit hoe je dat kunt doen. Zo lees je bijvoorbeeld hoe je nekklachten kunt voorkomen, je vijanden in games in het donker kunt zien en tot in de late uurtjes door kunt blijven gamen.

Dit artikel wordt mede mogelijk gemaakt door Asus, de auteur gebruikt daarom de Asus PG258Q als voorbeeld.

Blauwlichtfilter
Heb je ‘s avonds vaak last van je ogen of heb je regelmatig moeite met slapen? Probeer dan eens de blauwlichtfilter van je monitor uit. Het is al door vele onderzoeken aangetoond dat de hoge blauwlichtintensiteit van monitoren veel invloed heeft op je slaapritme en algemene rust. Met een blauwlichtfilter, welke je kunt vinden in de OSD (On Screen Display) van je monitor, verlaag je de hoeveelheid blauw licht dat uit de monitor komt. Op deze manier is de monitor dus minder belastend voor je ogen om naar te kijken en kun je ‘s avonds wat beter slapen.

Sommige monitoren hebben niet een blauwlichtfilter die je direct kunt instellen, maar wel een gebruiksprofiel waarbij het blauwe licht wordt geminimaliseerd. Een veelvoorkomend profiel is bijvoorbeeld Papier (Paper). Veel fabrikanten hebben hun eigen features op dit vlak, zo noemt ASUS dit Eye Care, een feature waardoor een LED langzamer gaat knipperen zodra de helderheid van de LED terug wordt gedraaid – voor het blote oog niet echt zichtbaar, maar onbewust zou het wel minder vermoeiend voor de ogen zijn.

Kleurkalibratie
Om alles er levensecht uit te laten zien moet je beeldscherm de rood-, groen- en blauwtinten in de juiste verhoudingen weergeven. Sommige monitoren, zoals die uit de ASUS PA-serie, krijgen in de fabriek een extra kalibratie voor die kleurtjes, maar in andere gevallen kunnen de kleuren flink afwijken van wat als ‘ideaal’ wordt gezien. In zulke gevallen is het dus een goed idee om zelf een kalibratie uit te voeren. Dit kan redelijk wat tijd kosten, maar het resultaat is het helemaal waard.

Het beste resultaat krijg je met de hulp van een speciaal apparaatje zoals een Spyder 5, maar als je je niet beroepsmatig met kleuren bezighoudt is dat niet nodig. Websites zoals Lagom hebben namelijk een zeer uitgebreid stappenplan waarmee je je monitor kunt beoordelen en kalibreren op meerdere vlakken. Lezers die gevoelig zijn voor epilepsie moeten voorzichtig zijn met de tests op Lagom.nl en kunnen het beste even iemand anders vragen om ze te doen.

Monitor overklokken
Hoewel het bij veel mensen niet bekend is, kun je naast je processor en videokaart ook je monitor overklokken. Hierbij verhoog je de refresh rate naar een waarde boven het getalletje dat op de doos staat en krijg je dus mogelijk een snellere monitor. Een monitor met een hogere refresh rate zorgt voor vloeiender beeld, vergelijkbaar met hogere framerates in games. Onderschat bij het overklokken van je monitor de invloed van je kabels niet en kies daarom altijd voor de snelste optie. Met de hogere refresh rate moet er namelijk meer data door je kabel en DisplayPort heeft daar bijvoorbeeld meer ruimte voor. Let wel op dat elke vorm van overklokken risico’s met zich meebrengt, zoals oververhitting en doorbranding, dus het kan verstandiger zijn om in eerste instantie al voor een snellere monitor te kiezen. Zo heeft ASUS bijvoorbeeld een retesnelle 240Hz monitor – iets wat je met het overklokken van een ‘normale’ 60Hz monitor nooit zult halen.

Het overklokken van een monitor gaat via de stuurprogramma’s van je grafische kaart. Het verschilt dus ook per merk hoe je de refresh rate-instellingen moet veranderen. Hieronder lees je hoe dat doet voor Nvidia en AMD.

Nvidia:
Ga naar het NVIDIA-configuratiescherm (NVIDIA controlpanel) en klik op Resolutie wijzigen. Klik in dat venster op Aanpassen en maak een aangepaste resolutie aan. Verhoog de vernieuwingsfrequentie in stapjes en druk na elke stap op de Testen-knop. Let goed op dat je geen afwijkingen krijgt in de kleuren of rare artefacten ziet. Als dat gebeurt zal je hem een paar Hz terug moeten zetten en opnieuw moeten testen. Mocht het scherm helemaal zwart worden, wacht dan 20 seconden of druk op Esc en probeer een lagere frequentie. Als je een instelling hebt gevonden waar je tevreden mee bent, check dan op de website van TestUFO of je monitor geen foutjes maakt in de frameskipping-test.

AMD:
Ga naar AMD Radeon Settings en klik onderaan op preferences en vervolgens op Radeon additional settings. Een nieuw scherm zal openen en daar ga je naar Custom resolution (digital flat panel). Selecteer hier de juiste monitor en maak een nieuwe custom resolutie aan. Check je resolutie en verhoog vervolgens de refresh rate net zo lang tot je er tevreden mee bent. Klik op verify om je instellingen te testen. Werkt het? Top! Je kan die instelling te behouden of nog een stapje verdergaan. Krijg je rare kleuren, artefacten of een zwart scherm? Verlaag dan de refresh rate tot je daar geen last meer van hebt – in het geval van een zwart scherm moet je even geduld hebben, hij gaat vanzelf weer terug naar een werkende setting. Als je een werkende instelling hebt gevonden moet je op bijvoorbeeld nog testen of de refresh rate ook echt werkt. Ga hiervoor naar de TestUFO website en doe de frameskipping-test.

Zowel bij Nvidia als bij AMD kan het verstandig zijn om ná het overklokken nogmaals de kleurkalibratie te doen. In sommige gevallen heeft de overklok namelijk een kleine invloed op je kleurweergave.

TN, IPS en VA
Er zijn drie belangrijke monitor soorten: Twisted Nematic (TN), In-Plane Switching (IPS) en Vertical Alignment (VA). TN is het snelste en goedkoopste van het rijtje. Helaas zijn er ook een aantal nadelen zoals slechte kijkhoeken (de kleur verandert als je onder een hoek kijkt) en beperkte kleurreproductie. Voor gamers kan TN door de snelheid een goede keus zijn, maar daarvoor moet je wel flink inleveren in kleur. IPS is bijna het tegenovergestelde van TN. Dergelijke schermen hebben namelijk een uitstekende kijkhoek van bijna 180 graden en voorbeeldige kleurreproductie. Het nadeel van IPS is het wat lagere contrast en de beperkte snelheid, maar dat komt steeds dichter bij TN. VA is in theorie de middenweg tussen TN en IPS, maar valt in de praktijk op snelheid erg tegen. In ruil daarvoor krijg je wel geweldige zwartwaardes (en dus contrast) en prima kijkhoeken.

Juiste houding
Een van de belangrijkste stappen bij het instellen van je monitor is het aanpassen van de positie van jou en je monitor. Een juiste positie bespaart je niet alleen een hoop nekklachten na een lange gamesessie, maar kan vooral bij TN-monitoren een groot verschil maken in kleur en contrast. Monitoren die beschikken over een TN-paneel hebben namelijk meer last van verkleuringen door een rare kijkhoek dan bijvoorbeeld IPS-monitoren. Om toch een vergelijkbare ervaring te krijgen is het dus belangrijk dat je op de juiste manier voor je monitor zit. Een groot deel van de ASUS gaming-monitoren beschikken daarom in ieder geval over hoogte- en kantel-instellingen.

Zorg voor de juiste houding dat je in ieder geval 50cm van je monitor af zit met de bovenkant van het scherm ongeveer even hoog als je voorhoofd. Kantel het scherm vervolgens een beetje naar achteren, zodat je geen last hebt van verkleuringen door de kijkhoek. Wil je het helemaal goed doen en ook je lichamelijke houding verbeteren? Zet dan je stoel zo dat je knieën een hoek van 90˚ maken, je rug recht is en je armen parallel lopen aan het bureau – dit werkt het beste als je je bureau ook van hoogte kunt verstellen, anders moet je wellicht iets zoeken om je voeten op te zetten. Dit kan aan het begin even wennen zijn, maar op den duur kan het een hoop klachten voorkomen.

Een kleine tip voor de brildragers onder ons: zet altijd je bril op wanneer je achter de computer zit, dan heb je minder de neiging om naar voren te buigen en ontlast je je ogen.

Tekstweergave
Omdat niet bij alle monitoren de rode, blauwe en groene pixels op dezelfde manier zijn ingedeeld, kan het zijn dat bijvoorbeeld letters soms onscherp lijken. Gelukkig heeft Windows daar een oplossing voor ingebouwd in de vorm van ClearType. Dat is een hulpmiddel dat de weergave van letters verbetert door te spelen met smoothing en anti-aliasing. Om ClearType te starten klik je met je rechtermuisknop op je bureaublad, ga naar beeldscherminstellingen, geavanceerde beeldscherminstellingen, ClearTypetekst (onderaan). Schakel ClearType-tekst in, klik op volgende en volg de instructies.

G-sync (Nvidia) en FreeSync (AMD)
Heb je een wat nieuwere monitor of ga je er binnenkort eentje kopen? Wie weet heb je dan een monitor met Nvidia G-sync of AMD FreeSync, twee technologieën die eigenlijk hetzelfde doen: zorgen voor de synchronisatie tussen de framerate van de videokaart en de refresh rate van de monitor. Zo kan de monitor iedere frame die door de videokaart wordt gegenereerd direct weergeven, wat zorgt voor een vloeiendere game-ervaring en minder gestotter en strepen (tearing) in het beeld. Elke vorm van screen tearing is dan voorbij zonder dat je vast zit aan V-sync en framerate-dips zijn dan een stuk minder vervelend. Als je dan zo’n beeldscherm hebt moet je G-sync of FreeSync niet vergeten in te schakelen! Veel beeldschermen vereisen namelijk dat je dit zowel op het beeldscherm als in de stuurprogramma’s activeert. Voor G-sync doe je dit in het NVIDIA Control Panel. Ga naar Display, Set up G-SYNC en klik op het vinkje bij Enable G-SYNC.

Voor AMD ga je naar de AMD Radeon Settings, navigeer naar Display en klik op AMD FreeSync.

Gebruikersprofielen
De meeste monitoren beschikken over meerdere profielen (presets) die geschikt zijn voor verschillende scenario’s. Dit kan je helpen om je scherm optimaal voor meerdere doeleinden te gebruiken zonder steeds alle settings weer te doorlopen. Op de ASUS PG258 vinden we bijvoorbeeld profielen voor Scenery, Racing, Cinema, RTS/RPG, FPS en sRGB. Het Scenery-profiel laat je vakantiefoto’s van het springen door de vibrance op te schroeven, terwijl de Cinema preset juist ideaal is voor de bewegende plaatjes. De Racing preset is bedoeld voor zeer snelle beelden, de RTS/RPG preset verhoogt de visuele levendigheid van rts-games en rpg’s en de FPS preset geeft je beter zicht in shooters. De sRGB preset is de beste keus voor professionals en is dan ook ingesteld op fotobewerking en webcontent.

Door: Roel Stortelder

Leuke post? Drop een hartje

Score: 0/5 volgens 0 gamers

Nog geen hartjes. First!

Abonneer
Laat het weten als er
0 Reacties
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties

Redactie video – Even voorstellen: Dennis Mons

Op Verzoek – De beste gaming-memes