in

De evolutie van Grand Theft Auto – Deel 1: grenzen verleggen


Zo nu en dan blikken we terug op games die we een warm hart toedragen. Soms omdat we er gewoon zin in hebben, en soms omdat games hun verjaardag vieren. Een serie die in oktober van 2017 twintig jaar bestond is Grand Theft Auto, misschien wel de belangrijkste franchise van allemaal. Het is daarom tijd om eens uitgebreid terug te kijken waar de serie vandaan komt en hoe deze door de jaren heen is geëvolueerd.

In de jaren tachtig bestond de Schotse gamesindustrie uit anderhalve man en een paardenkop, maar daar liet creatieve geest Davis Jones zich niet door tegenhouden. Naast zijn reguliere baan maakte hij games, waarvan de 2D-sidescroller Menace hem zelfs wat geld in het laatje bracht. Genoeg om zijn bedrijf Direct Mind Access op te richten en een game genaamd Lemmings te ontwikkelen, een iconische game. Na faillissementen bij Commodore en zijn uitgever sloot hij zich aan bij Rare, Midway en LucasArts om te ontwikkelen voor de Nintendo 64. Voor die console werkte hij aan Body Harvest, een gewelddadige game die zowel schiet- als race-elementen bevat. Miyamoto zag de game niet zitten en het project werd in de ijskast gezet. Jones vond dit eigenlijk geen probleem, want hij werkte al aan iets anders. Iets veel beters: Race ‘N Chase.

Race ‘N Chase
Zijn idee voor pc-game Race ’N Chase kwam uiteindelijk terecht bij Sam en Dan Houser, die het aan de andere kant van de wereld moeilijk hadden zelf games te ontwikkelen onder de naam BMG Interactive. Jones’ game was gedurfd, omdat het als een van de weinige titels spelers in de schoenen zette van een moordende crimineel, in plaats van de gebruikelijke militair of een of andere goedzak. De game werd omgedoopt tot Grand Theft Auto en verscheen in 1997. Hoewel de tweedimensionale graphics niet bepaald indrukwekkend waren voor die tijd, was de grote wereld dat wel. De game bevat Liberty City, Vice City en San Andreas, die later uiteraard het toneel vormen voor de rest van de serie, en geeft spelers de vrijheid om overal rond te rijden.

Een echte plot heeft de game niet. De naamloze hoofdpersoon krijgt missie na missie voorgeschoteld om agenten en medecriminelen om te leggen, of bommen te plaatsen in een van de steden. De game is vooral geprezen om de chaos die spelers kunnen veroorzaken, door de politie onder vuur te nemen of andere npc’s omver te rijden. Het is een game voor de liefhebber van zwarte humor, en werd dan ook al veroordeeld voordat er ook maar één exemplaar was verkocht. Deze controverse heeft de eerste GTA alleen maar geholpen, want de game verkocht genoeg om na de gratis London 1969-uitbreiding een vervolg te krijgen. Controverse en goede verkoopcijfers waren vanaf de eerste GTA dus al aanwezig, en werden blijvende thema’s voor de serie.

Knap en lelijk
Toen Davis Jones BMG verliet wegens een aantal overnames waar hij zich niet in kon vinden, was de serie in handen van de gebroeders Houser. De twee namen de fundering van de eerste Grand Theft Auto en bouwden een game die ogenschijnlijk wat mooier en groter was. Onder de kap is GTA 2 echter veel geavanceerder dan het lijkt. Anywhere City, waar de game zich afspeelt, is niet enkel groter en mooier, maar ook rijker gevuld met mensen en meer verschillende auto’s – een belangrijke stap richting het onvoorspelbare en levendige gevoel van de latere delen. De game voegde ook een aantal aspecten toe die de toekomst van de serie bepaalden, zoals schieten vanuit een auto en een radio met verschillende muziekstations. Dat laatste was mogelijk omdat BMG Music, het moederbedrijf van BMG Interactive, flink wat licenties voor muziek in handen had.

Hoewel een verhaal nog steeds ontbreekt, heeft de protagonist wel een naam: Claud Speed. Speed is wederom een gangster die verschillende missies uitvoert in de stad, maar ook te maken krijgt met drie verschillende bendes. Spelers kunnen zich aansluiten bij een van deze groepen, en kunnen vervolgens vliegende kogels verwachten van de overige twee. Hoewel dit ook bijdraagt aan de immersie van de game, waren de graphics voor 1999 bijna lachwekkend. Tomb Raider op de PlayStation zag er prachtig uit, en Lara kon nota bene ook al auto’s stelen. Het werd tijd dat BMG, dat zeer toepasselijk Rockstar Games werd genoemd na de overname door Take-Two Interactive, begon een 3D-Grand Theft Auto te maken.

De revolutie
Een engine in elkaar zetten kostte tijd en geld, dus huurde Rockstar RenderWare van Criterion Games. Geen slechte zet, aangezien de engine uitstekend schaalde en games als Burnout, Black en Tony Hawk’s Pro Skater 3 erop draaien. De ontwikkeling van Grand Theft Auto 3 ging dan ook als een malle. Binnen enkele weken stond het skelet van Liberty City, dat stapsgewijs werd aangevuld met npc’s, auto’s, een dag-en-nachtcyclus, een weersysteem en een hoop andere zaken. Eind 2001 werd de game uitgebracht.

Het is een van de eerste games die een succesvolle open wereld neerzet, waarin je elk hoekje en gaatje kunt verkennen. GTA 3 nodigt spelers uit om bezienswaardigheden te bekijken, keihard door de straten te racen zoals in racegames, of met de auto-aim voetgangers overhoop te schieten. GTA 3 is daarnaast behoorlijk filmisch, met een daadwerkelijk verhaal en cutscenes die via motion capture en ingesproken stemmen door echte acteurs tot leven komen. Hoofdpersoon Claud is alleen nog steeds stemloos. Hij wil wraak nemen op wellicht de gevaarlijkste ex-vriendin ooit. Het verhaal kent kleurrijke personages en biedt een prima knal- en racefestijn, maar het meest indrukwekkende aan de game is de invulling van de rest. Geld verdienen met een taxi, ‘interactie’ met prostitués, meedoen aan races of gewoon de boel onveilig maken: GTA 3 is een fantastische speeltuin.

Helaas was 2001 niet alleen het jaar van Rockstar, maar ook van de aanslagen op 11 september. De game was toen al zo goed als af, en vanaf dat moment voelde het voor Rockstar niet meer zo goed om elke grens te overschrijden en werd de game in drie weken tijd flink aangepast. Politieauto’s moesten minder realistisch ogen, mensen verloren geen ledematen meer en vliegmissies werden ingekort. Na de release in oktober verkocht GTA 3 desondanks alleen op de PlayStation 2 al 13 miljoen keer.

Een nieuw record
Tijdens de ontwikkeling van het derde deel kreeg Rockstar de engine goed in de vingers, waardoor de ontwikkeling van het vervolg in een recordtijd liep. Het idee voor Grand Theft Auto: Vice City kwam van het Flashback 95.6-radiostation uit GTA 3, dat in feite de soundtrack van Scarface bevat. Om bij te dragen aan de jaren tachtig-maffiasfeer van de game gaf Ray Liotta uit Goodfellas zijn stem aan de eerste sprekende hoofdpersoon van een GTA-game: Tommy Vercetti. Na een gruwelijk mislukte drugsdeal begint Vercetti aan de opbouw van zijn eigen criminele imperium, samen een aantal van de grappigste personages uit de serie. Denk aan de drugsdealer Lance Vance en de onorthodoxe advocaat Ken Rosenberg. Het verhaal van Vice City is gestoord en meeslepend, en kent een fantastisch einde dat verwijst naar Scarface.

GTA: Vice City lijkt net als het tweede deel weliswaar op zijn voorganger, maar betekende wederom een gigantische sprong vooruit voor de serie. Veel gamers zijn nog steeds verliefd op de jaren tachtig-persiflage op het zonovergoten Miami, waarin rondrijden met Radar Love op de achtergrond voelt als een soort vakantie. ’s Avonds schijnen de neonlichten van de casino’s en stripclubs in de straten, die overigens ook onderdeel uitmaken van de gameplay. Spelers kunnen hun imperium uitbreiden door zaken over te nemen en daadwerkelijk deel uitmaken van de strijd tussen de bendes in de stad. Maar Vice City kent nog veel meer van wat destijds toffe nieuwigheden waren, zoals een verbeterd richtsysteem, een schadesysteem voor auto’s, boten die door de kanalen varen, helikopters en meer wapentuig. De game heeft daarbij aanklooien hoog in het vaandel staan, en hij ging net als het derde deel als warme broodjes over de toonbank. Vice City was revolutionair, maar Rockstar was nog lang niet op zijn hoogtepunt.

Dit was deel een van de evolutie van Grand Theft Auto. Lees hier het tweede en laatste deel.

Door: Jacco Peek

Leuke post? Drop een hartje

Score: 0/5 volgens 0 gamers

Nog geen hartjes. First!

Abonneer
Laat het weten als er
0 Reacties
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties

De hoogte- en dieptepunten van 2017 volgens IG-redactrice Laura Kempenaar

Okami HD review – Nog steeds een goddelijke game