in

Hoe word je niet misselijk van VR?

Ik zie vaak mensen problemen hebben gehad met VR. Zoals Dokter Caspari in zijn comment onder de review van Doom 3 VR van koekie dealer. Ik heb zelf een VR-headset en durf te zeggen dat ik wel het een en het ander weet van VR en slechte ervaringen. Zo heb ik veel vrienden en familie VR laten proberen en daar zaten ook mensen tussen die het eerst ook niet wilden door een eerste slechte ervaring. Daarom besloot ik een stukje te schrijven over VR, waarom je precies misselijk wordt en hoe je het kan voorkomen.

De eerste ervaring

Vaak als ik van mensen hoor dat ze kotsmisselijk werden of het helemaal niks vonden komt dat door een eerste, slechte ervaring. Het meeste hoor ik nog dat mensen op een beurs of ergens bij een random stand een VR bril hebben geprobeerd. Vaak is dat een slechte headset. Daar begint het probleem al. Maar ook met goede headsets kan je slechte ervaringen hebben. Meestal hebben deze mensen dan een achtbaan rit geprobeerd of een racegame. Dat is echt een no go voor je eerste keer VR. En dat alles heeft te maken met locomotion sickness, of zoals we dat in onze taal noemen: wagenziekte.

Locomotion

Als je weet hoe wagenziekte precies tot stand komt, dan weet je ook meteen hoe VR-ziekte ontstaat. Al dan wel omgekeerd. Wagenziekte gebeurt vaak als je in een auto zit en niet op de weg let. Dit komt omdat je voor je gevoel voort plaatst. Je voelt de trillingen van de auto, je hoort de frictie van de banden over de weg rollen. Maar als je op je telefoon zit of een boekje leest is jouw zicht niet in beweging. Je zit stil wat dat betreft. Dit zorgt ervoor dat je brein in de war raakt. Beweeg je nou wel of niet? Hierdoor wordt je misselijk. 

Locomotion in VR werkt precies hetzelfde, maar precies andersom. Als je in een achtbaan ervaring zit, beweeg je voor je zicht. Maar voor je fysieke aanwezigheid sta of zit je stil. Je voelt de trillingen niet die je normaal voelt in een achtbaan. Je brein raakt net zo in de war als dat het andersom gebeurt in de auto. Ook games waarbij je rondloopt komt op hetzelfde neer: je staat stil maar voor je zicht loop je. Daarom is elke VR game of ervaring waarbij je jezelf voortbeweegt sterk afgeraden als eerste keer; houd het bij spellen waarbij je in-game ook stil staat, zoals Beat Saber. In mijn ervaring met vrienden en familie die dus ook eerst misselijk werden, hebben zij gezegd dat het verschil dag en nacht is wanneer ze de juiste ervaring krijgen. Ik laat ze absoluut geen “hardcore VR” spellen spelen waarbij je rondloopt of rijdt. Lekker de opstart demo en Beat Saber bijvoorbeeld. Niemand werd misselijk.

VR Legs

Oké, duidelijk, maar betekent dit dat ik nooit een VR-game kan spelen waar je rondloopt of rijdt? Zeker niet. VR kost net als veel bier drinken gewoon training. Sterker nog, daar is een heuse term voor: VR Legs. VR Legs moet je trainen/krijgen. VR Legs is de term voor de vaardigheid van het niet misselijk worden in VR. Soms wordt de term ook gebruikt voor de vaardigheid van het stilstaan terwijl je loopt in de game. Sommige mensen willen wel eens een fysieke stap zetten in plaats van de joystick naar voren duwen. 

Begrijp me niet verkeerd: ook ik werd misselijk bij niet-stilstaande-spellen in het begin. Zo speelde ik Boneworks, een shooter game waarin je door verschillende levels loopt, schiet, klimt en knokt. Ik kon het hooguit 45 minuten spelen voor ik echt een nare smaak in m’n mond kreeg, net als wagenziekte. Maar na de juiste opbouw (ja, je moet het écht opbouwen). Lukte het mij om 3 uur lang te spelen zonder moeite. Maar hoe doe je dat?

Opbouwen

Vanzelfsprekend is het überhaupt geen slecht idee om aan VR over het algemeen te wennen. Het kan een overweldigende ervaring zijn. Begin met simpele ‘comfortabele’ games. Uiteindelijk wil je wel the good stuff spelen. Ontwikkelaars van de hardcore VR-games weten dat je misselijk kan worden van zulke games. Daarom bieden ze instellingen aan waarmee je je VR legs kan trainen. We nemen Half Life: Alyx als voorbeeld.

Valve heeft ontzettend veel aandacht besteed aan locomotion. Dit bewijst dat je echt niet gek bent dat je misselijk wordt. Het is gewoon een ding voor velen, zelfs voor mij! Alyx heeft drie locomotion settings, twee daarvan vind je ook in nagenoeg alle andere games, maar Valve is Valve en ze hebben een geweldige derde optie toegevoegd. We beginnen bij de basis. 

Teleport

Teleport is een optie waarbij je eigenlijk als nog nooit rondloopt in games. Je kan met je rechter controller richten op de grond. Je ziet dan een soort lijn of boog die laat zien waar je naartoe teleporteert. Alsof je een granaat gooit en de game een boogje laat zien en de plek waar de granaat landt. Met een klik op de knop flits je naar die plek. Je loopt niet, je beeld beweegt niet naar voren. Het is alsof je knippert en ergens anders staat. Dit is ongetwijfeld de eerste instelling die je moet nemen als beginner. 

Valve heeft met Alyx een tweede teleport-optie bedacht, wat zij “shift teleport” noemen. Het idee zoals hierboven geschreven blijft hetzelfde, alleen in plaats van een flits of ‘blink of an eye’, zie je de camera als het ware naar die locatie zweven. Geen flits of knipper meer, geen onderbreking. Je blijft alles zien en als het ware “dash” je heel snel naar je gekozen locatie. Zoals je merkt is dit een lichte stap naar volledig rondlopen met je joystick.

Volledig rondlopen

Hoewel deze optie vanzelfsprekend is, zijn er extra opties die je deze relatief grote stap makkelijker kunnen maken. Met vrij rondlopen is het alsof je een first person game speelt. Met je joystick loop je alle kanten op. Ook al heb je eerst zitten teleporteren, deze stap kan alsnog onwennig zijn. Denk aan het leren bier drinken. Je kan ondertussen wel 6 biertjes drinken, maar die 7e of 8e kan ineens toch wel veel zijn.

Speel je aan de kabel? Dan kan het soms lastig zijn je positie te behouden. Je kan natuurlijk 360 graden draaien, maar het is gewenst om je benen aan de grond te kleven op 1 positie en rond te draaien en te kijken met je joystick. Maar dat is lastig als je nog niet echt VR legs hebt. Daarvoor hebben we camera snapping.

Camera snapping

Camera snapping is net als de locomotion opties een handige tool om je positionering te behouden en je VR legs nog meer aan de grond te laten kleven. Het zorgt ervoor dat je niet meer vloeiend kan draaien maar met bepaalde hoeken. Zoals 45 graden, of 90. Als je de setting op 90 graden zet, ‘snapt’ je beeld telkens een kwartslag als je met je joystick naar links of rechts duwt. Bij 45 graden dus weer een kleinere ‘snap’. Dit is erg handig in het begin om je positie in het echt te behouden en is daarom ook aangeraden om mee te beginnen.

Overige punten die de ervaring verslechteren

Weg van de juiste opbouw zijn de specificaties van de headset ook van belang, met name de refresh rate (hz). Hoe hoger de refresh rate, hoe vloeiender het beeld. En net zoals in het echte leven zien wij best vloeiend. Ga je onder de 90hz zitten, dan kan je alsnog misselijk worden. Blijf dus weg van headsets die 60hz of iets dergelijks hebben (al zijn er daar niet veel van).

Ook vrij vanzelfsprekend: je wilt een goede pc hebben die de nodige frames per seconden kan uitspuwen. Net zoals de refresh rate wil je een game eigenlijk niet op 60fps of lager spelen. Maar ook wil je niet dat je ‘lag spikes’ krijgt. Daar gaat je brein echt niet goed op. Stel je voor dat je met je ogen naar rechts kijkt en het een seconde later gebeurt. Probeer dat maar aan je brein uit te leggen.

Voor je een headset aanschaft

Weg van locomotion sickness hebben mensen soms ook last van een vervaagd zicht. Dit komt omdat de lensen niet goed zijn afgesteld op jouw IPD of volledig: Interpupillary Distance. In het Nederlands: de afstand in mm tussen je ogen. Het is van gigantisch belang dat jouw IPD matcht met de ondersteunde IPD van de lenzen van de bril, anders zie je gewoon niet scherp.

Bij sommige brillen kan de IPD fysiek worden afgesteld. Dan is er een soort slider die de lenzen verder of dichter bij elkaar brengt. Maar zo’n slider is niet oneindig. De Quest 2 heeft bijvoorbeeld slechts 3 mogelijkheden. Optie 1 is voor een IPD tussen 58-61mm, optie 2 tussen 62 en 65mm, en optie 3 voor 66 tot 70mm. Sommige headsets, zoals die van mij, hebben dat niet. Dan wordt er wel een softwarematige IPD-instelling aangeboden, maar dit werkt zoals je verwacht lang niet altijd even succesvol bij iedereen. 

Zorg dus dat je je IPD weet en of het matcht met de headset die je op het oog hebt. Ik ken wel wat mensen die de headset simpelweg moesten retourneren omdat het onbruikbaar voor hen was. Hoe meet je dit? Verschillende manieren! Als je al een bril of lens-drager bent dan heb je het ongetwijfeld op een papiertje van de opticien staan, en anders ga je even langs om het te meten. Maar je kan dit ook zelf meten met verschillende tools. Zo is er eentje waarbij je een foto van jezelf upload met een pinpas op je voorhoofd. De tool gebruikt de pas als referentie voor schaal. Natuurlijk is dit niet altijd even accuraat, maar ik heb het ook met een app en twee telefoons gedaan. Na 5x meten kreeg ik 4x exact hetzelfde resultaat, dus ik wist genoeg.

Slot

Wees niet bang als je een eerste slechte ervaring hebt gehad. Je kunt het. Want geloof me: VR is ontzettend tof en zeker niet de gimmick waarvan velen dachten dat het was. Sony komt binnenkort ook met de PSVR2 headset die qua specs uitstekend wordt. In combinatie met de VR controllers die adaptive triggers hebben én haptic feedback gaat het een geweldige ervaring worden. 

Zit je op PC? Dan zul je veel en veel meer spellen hebben die je wellicht niet op PlayStation gaat vinden. Hoe dan ook: slaap niet op VR als je het wel ziet zitten. Ga overstag en vergeet vooral niet om het juist aan te pakken. Oh en: neem pauzes. Ook na lange sessies kan je alsnog wel een beetje misselijk worden. Daarbovenop kan in VR spelen soms een heuse workout zijn. 

 

Leuke post? Drop een hartje

Score: 4.3/5 volgens 6 gamers

Nog geen hartjes. First!

Abonneer
Laat het weten als er
10 Reacties
Meest gestemd
Nieuwste Oudste
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties
Michael-Raymond-Clayton
Michael-Raymond-Clayton(@michael-raymond-clayton)
1 maand geleden

Heb nog nooit VR gegamed, maar ga die nieuwe PS headset zeker aanschaffen! Dan zijn dit wel goede tips inderdaad! Thanx!
Overigens moet ik wel bekennen dat er maar weinig VR games zijn waarvan ik zoiets heb van “die MOET ik spelen!” maar hopelijk komt dat vanzelf. En zelfs al blijft het bij een handjevol, is dat de ervaring (hopelijk) meer dan waard.

Doekal
Doekal(@doekal)
1 maand geleden

Dank voor het fijne artikel.

Bij toeval de goede aanpak gedaan denk ik. De eerste keer met 5 vrienden naar het VR cafe geweest in Haarlem. Oude clanleden van vroeger en daar Capture the Flag gedaan met een spel waarvan ik de naam niet kan. Maar statisch op 1 plek maar met een paal in het midden waar je kon schuilen.

Daarna daar nog enkele keren terug gekomen en vooral stilstaande games gedaan met pijp en boog schieten tegen elkaar. En af en toe een game tussendoor waarbij je wel loopt. Mijn broer die de eerste keer meeging en meteen de f1 simulator inging werd dus ook meteen misselijk. haha. Dus het is herkenbaar dat je te snel kan gaan.

Ik ga binnenkort de Quest 2 bestellen denk ik. Ben al lang fan van VR maar vond het te duur en ben echt een hater qua FB koppeling. Maar ik las ergens dat ze die niet altijd meer willen koppelen. Maar ik ga denk ik sowieso mijn fb even aan de kant leggen en VR spelen :D.

BrutalRage
BrutalRage(@brutalrage)
1 maand geleden

Ook al ben ik helemaal eens met wat er hier geschreven word, staat het mij enorm tegen hier voor te “trainen”. Ik heb meerdere vr sets gehad maar als ik zoek word ben ik zag ook goed en duurt het te lang voor ik me weer goed doe.

BrutalRage
BrutalRage(@brutalrage)
1 maand geleden
Antwoord aan  RuanMoleman

Voor nu limiteer ik mezelf. In de toekomst zal ik weer een poging doen. Met betere resolutie en refresh rate komen ook minder problemen. Vr heeft zeker een meerwaarde.

Luigi1985
Luigi1985(@luigi1985)
1 maand geleden

Ik heb zelf nooit in VR gegamed, maar ik ben ook voornemens het te proberen wanneer de nieuwe PSVR uitkomt.

Vooral Resident Evil 7 lijkt me vet om te spelen in VR. Er gaan ook geruchten over RE4-remake: als die in VR kan, dan koop ik m sowieso.

Ik heb wel eens een VR animatie gezien en dat vond ik wel indrukwekkend.

Handig artikel trouwens (Y)

koekie dealer
koekie dealer(@koekie-dealer)
1 maand geleden

Goed artikel! Ik hoop dat het enkelen kan aansporen om toch VR een (nieuwe) kans te geven 🙂
Ikzelf kijk enorm uit naar de release (of om te beginnen al meer informatie) over de PSVR2.

PS: Beat Saber is King

Algemeen topic: Rocket League Sideswipe

Dit is de nieuwe map van Warzone